Theo các thành viên Quỹ tín dụng nhân dân (QTDND), các nhà quản lý và chuyên gia trong lĩnh vực ngân hàng, dự thảo Thông tư quy định về QTDND mà NHNN đang lấy ý kiến về cơ bản đã tạo ra một hành lang thống nhất cho hoạt động của hệ thống này, kéo các QTDND vào đúng quỹ đạo, mục tiêu hoạt động đã định.
Thiếu năng lực phải thu hẹp địa bàn Vụ trưởng Vụ An toàn hoạt động ngân hàng (Cơ quan Thanh tra giám sát ngân hàng - NHNN) Phạm Huyền Anh lưu ý một điểm quan trọng: Theo dự thảo Thông tư mới, phạm vi hoạt động của QTDND trên địa bàn một xã, một phường, một thị trấn (sau đây gọi chung là xã) được xem xét chấp thuận địa bàn hoạt động liên xã cũng chỉ dừng lại ở các xã liền kề với nơi đặt trụ sở chính thuộc phạm vi cùng quận, huyện, thị xã. Nhưng đổi lại, QTDND phải đáp ứng các quy định của NHNN về thành viên, vốn, quản trị, điều hành, kiểm soát, kiểm toán nội bộ, các quy định về tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động, phân loại nợ, trích lập dự phòng rủi ro... và phải được NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chấp thuận bằng văn bản. Với quy định này được áp dụng, các QTDND có địa bàn hoạt động lớn nhưng nếu không đủ năng lực sẽ phải tái cấu trúc, thu hẹp lại. Cũng để giải quyết bài toán các QTDND có quy mô và hoạt động như một ngân hàng trên địa bàn, dự thảo Thông tư quy định hoạt động cho vay của QTDND chủ yếu nhằm mục đích tương trợ giữa các thành viên để thực hiện có hiệu quả các hoạt động sản xuất, kinh doanh dịch vụ và cải thiện đời sống. Theo đó, QTDND không được cho vay bảo đảm bằng Sổ góp vốn của thành viên. Mức cho vay của QTDND đối với thành viên là pháp nhân không được vượt quá số dư tiền gửi của pháp nhân đó tại QTDND tại thời điểm cho vay. Đối với khách hàng là tổ chức, cá nhân không phải là thành viên, tổng số tiền cho vay các đối tượng này không được vượt quá số dư của Sổ tiền gửi tại thời điểm quyết định cho vay; thời hạn cho vay không được vượt quá thời hạn còn lại của Sổ tiền gửi. QTDND phải báo cáo Đại hội thành viên QTDND các khoản cho vay đối với Chủ tịch và thành viên HĐQT, Trưởng ban và thành viên Ban kiểm soát, Giám đốc của QTDND phát sinh trước thời điểm họp Đại hội thành viên; báo cáo NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương khi phát sinh các khoản cho vay đối với các đối tượng này. Những khoản cho vay có giá trị lớn, rủi ro cao thì về nguyên tắc, trước khi xét duyệt cho vay QTDND phải có ý kiến thẩm định của nhóm hoặc tổ thẩm định độc lập. ”Khi nói rằng, một số nhân vật có chức, có quyền cần phải công khai, minh bạch hơn hoạt động vay mượn của mình ở QTDND là có cơ sở. Bởi, phần lớn những đổ bể, khó khăn vừa qua đều dính dáng đến nhưng đối tượng này”, Phó thống đốc NHNN Đặng Thanh Bình nói rõ. Băn khoăn tính liên kết Một trong những vấn đề đặt ra với hệ thống QTDND thời gian qua là tính liên kết giữa chính các thành viên rất yếu. Nhiều người dân chỉ tham gia với tư cách thành viên của Quỹ khi có nhu cầu về vốn. Sau khi đã được thỏa mãn nhu cầu này, trả hết nợ, họ cũng quên luôn sự hiện diện góp vốn của mình trong QTDND, dẫn đến lượng thành viên ảo khá lớn. Vì vậy, nhiều thành viên đồng thuận với quy định tại dự thảo là tăng mức đóng góp tối thiểu xác lập tư cách thành viên và nên có mức vốn góp tối thiểu thường niên để các thành viên gắn kết hơn với hoạt động của Quỹ... Song, một số QTDND lo rằng, mức vốn góp xác lập tư cách thành viên tối thiểu 500.000 đồng, mức vốn góp thường niên tối thiểu 250.000 đồng là khá cao, khó thu hút được người dân tham gia và duy trì thành viên thường niên. Đặc biệt đối với các xã nghèo, vùng sâu vùng xa, việc ngay lập tức có 750.000 đồng đóng góp vào Quỹ để được giao dịch vốn là không dễ. Theo ông Nguyễn Văn Huệ, Giám đốc QTDND Tề Lỗ (Vĩnh Phúc), mức vốn góp xác lập tư cách thành viên chỉ nên là 100.000 đồng và có thể điều chỉnh mức vốn góp tối đa theo văn bản cũ. Một khó khăn khác đối với việc thực hiện quy định mới trong dự thảo là quy định tổng mức nhận tiền gửi từ các thành viên QTDND phải chiếm tối thiểu 75% tổng tiền gửi của QTDND; hoặc một tỷ lệ khác do NHNN quy định cụ thể trong từng thời kỳ. Về điểm này, các QTDND thành viên cho rằng, đó là một tỷ lệ khó thực hiện. Theo họ, ít có Quỹ đạt được mức huy động từ thành viên trên 50% tổng huy động. Vì thực chất, những thành viên tham gia vào QTDND chủ yếu là người có nhu cầu vay. Không ai “dại” bỏ ra 750.000 đồng trở thành thành viên của QTDND để cóp nhặt tiền gửi tiết kiệm tại các QTDND. Còn những người có nhiều tiền, họ lại càng toan tính hơn về lợi ích. Dòng vốn này sẽ khó chảy vào QTDND, năng lực tài chính của QTDND vì thế khó có cơ hội cải thiện, phụ thuộc hơn và gây áp lực đối với Ngân hàng Hợp tác. Đây cũng là lý do các QTDND thành viên cho rằng, NHNN nên nghiên cứu một mức hợp lý hơn để hỗ trợ hoạt động của các QTDND trong lần tái cấu trúc này, xa hơn là để tham gia vào lộ trình tới đây của NHNN: tăng độ bao phủ của QTDND trên toàn quốc. Mạnh Cường |
